AB’den Google’a Tarihi Karar: Arama Verilerini OpenAI ve Yapay Zeka Rakipleriyle Paylaşma Talimatı

Avrupa Birliği, yılın en önemli teknoloji kararlarından birine imza atarak Google’a, kritik arama verilerini OpenAI dahil rakip yapay zeka şirketleriyle paylaşması ve Android işletim sisteminin belirli bölümlerini rakip yapay zeka asistanlarına açması talimatını verdi. Avrupa Komisyonu tarafından Perşembe günü açıklanan bu karar, Brüksel’in dünyanın en büyük teknoloji şirketlerinin pazar gücünü sınırlamaya yönelik uzun soluklu mücadelesinde çok önemli bir kırılma noktasını temsil ediyor.

AB Gerçekte Ne Talep Etti?

Birliğin amiral gemisi niteliğindeki Dijital Pazarlar Yasası (DMA) kapsamında alınan bu karar, Google’ın Ocak 2027’den itibaren anonimleştirilmiş arama verilerini, arama işlevine sahip rakip arama motorları ve OpenAI gibi yapay zeka sohbet robotlarıyla paylaşmaya başlamasını zorunlu kılıyor. Komisyon, rakiplerin bu verilere erişim için ödeyeceği ücreti hesaplamak adına bir formül belirledi; aynı zamanda Google’am erişim izni vermeden önce rakipleri siber güvenlik ve veri koruma risklerine karşı inceleme hakkı da tanıdı.

Buna ek olarak Google, şu anda yalnızca Gemini gibi kendi ürünlerine ayrılmış olan 11 Android özelliğini Temmuz 2027’ye kadar rakip yapay zeka asistanlarının kullanımına açmak zorunda. Pratikte bu durum, AB’deki Android kullanıcılarının gelecekte sesli komutları ve arka plan görevlerini tıpkı “Hey Google” işlevinde olduğu gibi yönetecek rakip bir yapay zeka asistanını seçebileceği anlamına geliyor; böylece rakipler, cihaz işlevlerine ve uygulamalara bugüne kadar hiç olmadığı kadar derin bir erişim hakkı elde edecek.

AB teknoloji şefi Henna Virkkunen, bu önlemlerin Google Arama ve Google’ın Gemini gibi yapay zeka hizmetlerine yönelik alternatiflerin pazarda gerçek bir yer edinmesine yardımcı olmak ve AB kullanıcılarına rakip platformlar arasında daha anlamlı seçenekler sunmak için tasarlandığını belirtti.

Google’ın Karara Yanıtı

Google bu karara sert bir şekilde karşı çıktı. Şirketin baş hukuk sorumlusu Kent Walker, bu kararların milyonlarca Avrupalı kullanıcının gizlilik ve güvenlik korumalarını zayıflatma riski taşıdığını savundu ve Google’ın, DMA’nın hedeflerine ulaşmak için bu sert önlemler olmadan uygulanabilecek alternatif çözümleri defalarca sunduğunu ifade etti. Komisyon ise gerekliliklerin güçlü koruma önlemleri içerdiğini belirterek, Google’ın güvenlik ve gizlilik kriterlerine dayanarak hangi rakiplerin erişim hakkı elde edeceğini inceleme yetkisini elinde tuttuğunu hatırlattı.

Bu, Google’ın bu yıl AB düzenleyicileriyle yaşadığı ilk sürtüşme değil. Eylül ayında Komisyon, ayrı bir antitröst davasında şirkete 2.95 milyar avro para cezası kesmişti; Aralık ayında ise Google’ın yapay zeka modellerini eğitmek amacıyla yayıncı içeriklerini ve YouTube videolarını kullanmasının, rakip yapay zeka geliştiricilerini dezavantajlı duruma düşürerek rekabet kurallarını ihlal edip etmediğine dair yeni bir soruşturma başlatmıştı.

Bu Durum OpenAI İçin Neden Kritik?

Kararın zamanlaması, OpenAI’ın Brüksel’deki kendi lobicilik faaliyetleri düşünüldüğünde oldukça manidar. Şirket temsilcileri geçen sonbaharda AB antitröst şefi Teresa Ribera ile bir araya gelerek Google, Microsoft ve Apple tarafından kontrol edilen köklü platformlara karşı rekabet etmenin zorluğuna dair endişelerini dile getirmiş ve kullanıcıların baskın ekosistemlere kilitlenme riski konusunda düzenleyicileri uyarmıştı. Alınan bu son karar, o görüşmelerde dile getirilen en temel sorunlardan birine doğrudan hitap ediyor: Google’ın daha iyi yapay zeka odaklı arama ve asistan ürünleri oluşturmasında en dayanıklı rekabet avantajı olarak kabul edilen onlarca yıllık arama verisi birikimi.

Sektör analistleri, kararın düzenleyicilerin yapay zeka dünyasına bakışındaki daha geniş bir zihniyet değişimini yansıttığını belirtiyor. Komisyon, arama ve yapay zeka asistanlarını ayrı pazarlar olarak ele almak yerine, yapay zeka asistan katmanını, geçmişteki tarayıcı ve uygulama mağazası davalarına benzer şekilde, işletim sistemi düzeyindeki rekabetin yeni cephesi olarak konumlandırıyor.

Siyasi Tepkiler

Karar Brüksel dışından da tepki topladı. Dijital Pazarlar Yasası, AB’yi bu yasayı uygulayarak Amerikan teknoloji şirketlerini haksız yere hedef almakla suçlayan Trump yönetiminin eleştirilerine maruz kalmıştı. Ocak 2027 ve Temmuz 2027 uyum tarihlerine yaklaşıldıkça ve OpenAI gibi rakipler yeni sağlanan bu verilerin ve Android erişiminin ne kadar bir rekabet avantajı sunduğunu test etmeye başladıkça bu gerilimin devam etmesi bekleniyor.

Sırada Ne Var?

Arama verilerinin paylaşılması zorunluluğunun yürürlüğe girmesine bir yıldan fazla zaman olması ve Android değişikliklerinin bunu altı ay geriden takip etmesi nedeniyle, kararın pratik etkileri henüz netleşmiş değil. Sektörel analizlerde de vurgulandığı üzere, verilere erişim ve sistem düzeyinde entegrasyon tek başına rekabet başarısını garanti etmeyecektir; rakiplerin günlük kullanıcılar arasında Gemini ve Google Arama’ya gerçekten meydan okuyabilmesi için hâlâ güvenilir modeller, sağlam entegrasyonlar ve güçlü arama deneyimleri inşa etmesi gerekecektir.

Yapay zeka düzenlemelerinin ve gelişen teknolojilerin sektörü nasıl yeniden şekillendirdiğine dair en güncel içerikler için Yapay Zeka bölümümüzü takip etmeye devam edebilirsiniz.

Kaynaklar

Bu rapor Euronews, CNBC, TechBooky ve Bloomberg haberlerinden derlenmiştir.